۵ دلیل شناخته شده در افزایش گرایش اعضای خانواده به اعتیاد

 

۵ دلیل شناخته شده در افزایش گرایش اعضای خانواده به اعتیاد

همانطور که در مقالات پیشین گفتیم، قطعا اولین سد مبارزه و پیشگیری از اعتیاد، محیط خانواده است. خانواده در عین حال اصلی ترین مکانی است که هر یک از ما می توانیم نقشی مهم، در سلامت جسمی و روانی محیط آن داشته باشیم. خانواده­ی آموزش دیده، با برخورداری از محوریت مدیریتی والدین و همچنین دارای الگوی مناسب قطعا در مقابل انواع آسیب های اجتماعی مصون تر است. در رابطه با چالش اعتیاد هم، همچون تمامی معضلات اجتماعی این موارد صادق است. شاید بتوان از ده ها علت و فاکتور اثرگذار بر سلامت یک خانواده و ساختارهای صحیح یا اشتباه آن در موضوع مواجحه با اعتیاد و استعمال سیگار نام برد. مهمترین آنها عبارتند از : سطح فرهنگی و اقتصادی خانواده، وضعیت مسکن و محلیت آن، نحوه­ی رفتار با کودکان و الگو سازی برای آنها، روابط درون خانوادگی و پیوستگی اعضاء خانواده و کثرت فرزندان. آمارها نشان می دهد در یک جامعه ۱۰۰۰ نفره از کودکان بزهکار، ۶۵ درصدشان فرزند طلاق بوده و بیش از ۷۰ درصد آنها دارای والدینی هستند که، از حداقل شرایط اقتصادی برخوردار نبوده اند. آمارهای مشابهی در جوامع مختلف بیانگر این موضوع است که بیش از ۹۰ درصد بزهکاران نوجوان که نیمی از آنها حداقل به یکی از مواد مخدر اعتیاد داشته است؛ در خانواده ای پرورش یافته که دچار کمبودهای بنیادی در روابط درون خانوادگی بوده است و والدین، مسئولیتی در قبال روحیات و چالش های پیش روی فرزندانشان نداشته اند. در ادامه به ۵ دلیل عمده که امکان گرایش به بزهکاری و اعیتاد را در نوجوانان افزایش می دهد و ریشه در خانواده­ی آنها دارد بصورت اجمالی خواهیم پرداخت.

در فرهنگ دینی ما و همچنین در جامعه شناسی پیشرفته امروز، فقر و بزهکاری و در این مقاله خاص، بویژه اعتیاد رابطه­ی مستقیم دارد. بسیاری از معتادان از طبقات ضعیف اقتصادی بوده و در بسیاری از مواقع نیز همین موضوع موجب اولین آشنایی آنها با مواد مخدر شده است. از دیگر دلایلی که تنها در حد یک اشاره به آن خواهیم پرداخت موضوع طبقه اقتصادی و محل سکونت است. حاشیه نشینی پدیده ای که قطعا به سبب فقر مطلق بوجود آمده است، موجب گردیده تا محله هایی از هر نظر نا سالم و نا ایمن برای پرورش کودکان و نوجوانان بوجود بیاید. حجم بالای وقوع بِزه، توزیع بیش از حد و دسترسی آسان به مواد مخدر در کنار عدم توجه و نظارت ارگان های ذی ربط به حاشیه ها و حاشیه نشین ها موجب گردیده است تا این محله ها بستری باشد، برای تولید و توزیع گسترده­ی مواد مخدر. همچنین فقر موجب گردیده است تا حتی بسیاری از کودکان با اطلاع والدینشان در این گروه های خلافکار عضو شده و از سنین کم با مصرف و توزیع مواد مخدر آشنا گردند.

خانواده هایی که والدینی کم سواد یا بی سواد دارند، به سختی می توانند در زمینه آگاهی رسانی به فرزندانشان در مقابله با معضلات اجتماعی و بویژه اعتیاد، اقدام مثبتی داشته باشند. اما در نقطه­ی مقابل، والدین تحصیل کرده با دسترسی بیشتر به رسانه ها و عنوان های پیشگیرانه می توانند نقش یک راهنما را بخوبی ایفا کنند. طبق یک آمار ۶۴ درصد معتادان دارای پدری بی سواد و بیش از ۸۰ درصد آنها مادرانی بی سواد داشته اند.که البته خیلی عجیب نیست که بدانید ۵۰ درصد معتادان نیز بی سواد هستند.

  • عدم وجود محوریت والدین در مدیریت خانواده :

شاید مهمترین فاکتور در میان تمامی عواملی که در این مقاله قصد معرفی آنها را داشته ایم همین موضوع باشد. یک رابطه­ی درون خانوادگی مستحکم و دارای ساختار معین و صحیح، بسیاری از چالش ها را بخوبی و در سلامت پشت سر می گذارند. قطعا یک خانواده با روابط گرم درون خانوادگی، در مقابل چالش های اقتصادی و حتی با وجود فقر فرهنگی و آموزشی، بسیار مستحکم تر از هر خانواده­ی دیگری توانایی مقابله با مشکلات را دارد. در خانواده هایی که والدین مدیریت آنها را بدرستی دردست دارند، فرزندان در چهارچوبی مشخص پرورش می یابند. این چهارچوب ها علاوه بر اینکه به کودک در مقابله با چالش های اجتماعی بیرون از محیط خانوده یاری می دهد تا همیشه بهترین انتخاب ها را داشته باشد، فضایی برای آنها خلق می کند که در رابطه با هر معضل و مشکلی بتوانند با والدینشان گفتگو کنند.

  • افراط و تفریط در خانواده :

متاسفانه خارج شدن از تعادل در محیط خانواده یکی دیگر از علت های گرایش نوجوانان و جوانان به اعتیاد است. این افراط و تفریط می تواند در روش های کنترلی فرزندان، حمایت های مالی خانواده، استقلال فرزندان و فاکتورهای دیگری اتفاق افتد. رعایت حد تعادل بویژه در موضوع استقلال فرزندان، چالشی است که مدتهاست موضوع تحقیق بسیاری از جامعه شناسان بوده است. وجود آزادی های بدون قید و شرط به همان میزان مخرب است که گرفتن استقلال کامل از فرزندان خانواده. پس شاید در این سرفصل مهمترین موضوع، رعایت حدی از تعادل در تمامی جنبه های روابط درون خانواده ای باشند. جایی که جوانان با برخورداری از استقلال کافی توانایی های تصمیم گیری و اجتماعی خود را بست داده اما در عین حال همیشه در چهارچوب های اخلاقی و اجتماعی خانواده باقی می مانند. این موضوع در مورد مسائل اقتصادی نیز با همین وضوح صادق است. زیرا تحقیقات نشان می دهد، رفاه بیش از حد جوانان نیز در برخی از مواقع می تواند بقدر فقر مطلق، آسیب زا و چالش آفرین باشد.

  • دوری عاطفی والدین :

همان طور که در سطور اولیه این مقاله عرض کردیم، یکی دیگر از اصلی ترین دلایل گرایش نوجوانان و جوانان به مواد مخدر، جدایی والدین آنها بوده است. این جدایی در اکثر مواقع بصورت رسمی صورت گرفته است؛ اما قطعا فرزند یک خانواده که در آن طلاق عاطفی هم در میان والدین، جاری است به همین میزان آسیب پذیر هستند. گرمای روابط درون خانواده یکی از اصلی ترین باز دارنده ها و پالایشگر های خانواده و جامعه از معضل اعتیاد است.

 

 

 

 

 

 

 

  • چند راهکار و پیشنهاد ساده :

  • از بحث و درگیری در مقابل چشم نوجوانانمان بپرهیزیم و به او همیشه این پیام را منتقل کنیم که خانواده یکپارچه و متحد است و برای هر مشکلی می توان به آن تکیه کرد.
  • والدین باید فضایی بوجود بیاورند که فرزندان احساس کنند هیچ پشتیبان و مشاوری، دلسوزتر و آگاه تر از آنها وجود ندارد.
  • فرزندان در حد معقولی دارای استقلال تصمیم گیری و مالی باشند، اما والدین همیشه ابزارهای کنترلی خود را داشته باشند.
  • والدین می بایست قبل از هر چیزی، مسئولیت های خود را در قبال شرایطی که فرزندانشان در آن مشغول به رشد و پرورش هستند دریافته و همیشه برای ارتقای آن در تلاش باشند.
  • فضای گفتگو در خانواده باید به گونه ای وجود داشته باشد که اعضای خانواده و بویژه فرزندان در کمال روراستی و فارغ از قضاوت شدن بتوانند از چالش ها، عواطف و احساساتشان گفتگو کنند؛ و از همه مهمتر بابت پیشامدهایی که برخواسته از موقعیت سنی و شرایط روز اجتماعی است، مورد سرزنش قرار نگرفته و تنها حمایت و راهنمایی شوند.
  • والدین باید نظارت کافی و نه آزار دهنده و بی مورد، در خصوص دوستان فرزندانشان داشته باشند و بدانند معنای نظارت بر روابط فرزندان نه تنها محدودیت و یا به اصطلاح خودمانی تر سرک کشیدن در زندگی آنها نیست، بلکه حضور داشتن در کنار نوجوانانی ست که، بسیاری از تجربیات آنها را در زندگی نداشته و در حال حاضر به یک دوست و مشاور بیش از یک ناظر و ناظم نیازمند هستند.

امیدواریم بیان این مسائل منجر به توجه بیشتر همگان به ساده ترین اما اثرگذارترین مواردی معطوف شود که می تواند به راحتی از تخریب زندگی یک نوجوان جلوگیری نماید.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.